പനമരം
ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്

വയനാട് ജില്ലയിലെ പനമരത്തുള്ള പ്രശസ്തമായ ഒരു പക്ഷിസങ്കേതമാണ് പനമരം കൊറ്റില്ലം (Panamaram Heronry). ദേശാടനക്കിളികളുടെയും നീർപ്പക്ഷികളുടെയും പറുദീസയായ ഈ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:

• ഭൂപ്രകൃതി: പനമരം വലിയ പുഴയും ചെറുപുഴയും ഒന്നുചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് പ്രകൃതിദത്തമായി രൂപപ്പെട്ട, ഏകദേശം ഒന്നരയേക്കറോളം വരുന്ന ഒരു ചെറിയ ദ്വീപാണിത്. നാലുഭാഗവും വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ പക്ഷിക്കൂട്ടുകൾക്ക് സ്വാഭാവികമായ സുരക്ഷിതത്വം ഇവിടെ ലഭിക്കുന്നു.

• പക്ഷികളുടെ കേന്ദ്രം: മലബാറിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ നീർപ്പക്ഷി പ്രജനന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. മഴക്കാലത്താണ് (മൺസൂൺ സമയത്ത്) ഇവിടെ പക്ഷികൾ കൂട്ടത്തോടെ കൂടുകൂട്ടാൻ എത്തുന്നത്. പെരുമുണ്ടി, ചെറുമുണ്ടി കൊക്കുകൾ തുടങ്ങിയ വിവിധയിനം കൊക്കുകളെ ഇവിടെ കാണാം.

• അപൂർവ്വ ഇനങ്ങൾ: ഇന്ത്യയിലെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന പക്ഷികളുടെ പട്ടികയിലുള്ള, മലയാളത്തിൽ 'അരിവാൾ കൊക്കൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഓറിയന്റൽ വൈറ്റ് ഐബിസ് (Oriental White Ibis) പക്ഷികളുടെ പ്രധാന പ്രജനന കേന്ദ്രമാണിത്.

• സംരക്ഷണവും വികസനവും: ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ജൈവവൈവിധ്യം നിലനിർത്തുന്നതിനായി സംസ്ഥാന ജൈവവൈവിധ്യ ബോർഡും പനമരം പഞ്ചായത്തും ചേർന്ന് സംരക്ഷണ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷി നിരീക്ഷകർക്കും സഞ്ചാരികൾക്കുമായി പക്ഷികളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് കോട്ടംതട്ടാത്ത രീതിയിൽ ഇവിടെ ഒരു നിരീക്ഷണ ഗോപുരവും (Watch Tower) ബൈനോക്കുലർ സംവിധാനവും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ദ്വീപിന്റെ കരയിടിച്ചിൽ തടയാൻ ജൈവരീതിയിലുള്ള സംരക്ഷണവും ഇവിടെ നൽകി വരുന്നു.